Choroba Whipple’a to bardzo rzadkie, przewlekłe i potencjalnie śmiertelne zakażenie bakteryjne wywołane przez bakterię Tropheryma whipplei. Choroba ta atakuje różne narządy i układy, jednak przede wszystkim jelito cienkie, prowadząc do zespołu złego wchłaniania. Opisana została po raz pierwszy na początku XX wieku przez amerykańskiego lekarza George’a Whipple’a, który zauważył charakterystyczne zmiany w błonie śluzowej jelita u pacjentów z przewlekłą biegunką i chudnięciem. Bakteria powoduje nacieki zapalne w ścianie jelita oraz odkładanie się makrofagów zawierających pałeczki w różnych tkankach, co prowadzi do wielonarządowych objawów. Choroba występuje rzadko, najczęściej u mężczyzn w średnim wieku. Objawy są wielokierunkowe i obejmują przewlekłą biegunkę, tłuszczowe stolce, uciążliwą utratę masy ciała, bóle brzucha, gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, a także objawy stawowe przypominające reumatoidalne zapalenie stawów. W miarę postępu choroby mogą wystąpić zmiany neurologiczne takie jak utrata pamięci, zaburzenia ruchowe, oczopląs, a także objawy oczne i sercowe. Diagnostyka choroby Whipple’a jest trudna, ponieważ objawy mogą przypominać choroby reumatyczne, zapalne choroby jelit czy chłoniaki. Podstawą rozpoznania jest biopsja jelita cienkiego, która wykazuje charakterystyczne złogi makrofagów z bakteriami barwiącymi się dodatnio metodą PAS. Potwierdzeniem może być również badanie PCR wykrywające DNA bakterii. Leczenie polega na długotrwałej antybiotykoterapii – stosuje się początkowo antybiotyki dożylne, takie jak ceftriakson, a następnie antybiotyki doustne przez okres co najmniej roku, często trimetoprim-sulfametoksazol. Leczenie wymaga cierpliwości, ale jest skuteczne, jeśli zostanie wdrożone wcześnie. Rokowanie zależy od momentu rozpoznania – wczesne rozpoznanie daje duże szanse na wyleczenie, natomiast w przypadku zaawansowanych objawów neurologicznych leczenie może być utrudnione. Profilaktyka pierwotna nie jest możliwa ze względu na rzadkość schorzenia i nie do końca poznany mechanizm zakażenia, ale istotne znaczenie ma szybka diagnostyka i wdrożenie terapii. Pacjenci i ich bliscy powinni wiedzieć, że choroba wymaga systematycznej kontroli, a objawy takie jak przewlekła biegunka, bóle stawów i utrata masy ciała nie powinny być lekceważone. Współczesne badania skupiają się na analizie układu odpornościowego chorych oraz na opracowywaniu nowych schematów terapeutycznych skracających czas leczenia i zmniejszających ryzyko nawrotów. Choroba Whipple’a, choć bardzo rzadka, powinna być brana pod uwagę w diagnostyce różnicowej przewlekłych zespołów złego wchłaniania i wielonarządowych objawów niewyjaśnionego pochodzenia.